13/12/2005

Yakup Kadri Karaosmanoğlu (27 Mart 1889-13 Aralık 1974)

Romancı, politikacı, diplomat...

27 Mart 1889’da Kahire’de doğdu 13 ve Aralık 1974’te Ankara’da öldü.

1916-1917’de Üsküdar İdadisi’nde felsefe ve edebiyat öğretmenliği yaptı.

Verem tedavisi için gittiği İsviçre’den Mondros Mütarekesi’nden sonra döndü.

Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen yazı ve hikayeler yayımladı.

1921’de Mustafa Kemal Paşa’nın çağrısı üzerine Anadolu’ya geçti.

1932’de Şevket Süreyya (Aydemir), Burhan Asaf (Belge), İsmail Hüsrev Tökin, Vedat Nedim (Tör) ile birlikte Kadro dergisini çıkardı. Dergide savunulan görüşler yönetimce zararlı görüldüğünden 1934’te bir “emrivaki” ile Tiran Elçiliği’ne atandı.

Daha sonra Prag, Lahey, Bern ve Tahran elçiliklerinde bulundu.

1955’te emekliye ayrılıp yurda döndü, Ulus gazetesinin başyazarlığını yaptı.

27 Mayıs 1960’tan sonra Kurucu Meclis üyeliğine seçildi.

Öldüğünde Anadolu Ajansı’nda yönetim kurulu başkanıydı.

1916’dan sonra sanat anlayışı ve dil tutumu değişti. Balkan Savaşı’yla Birinci Dünya Savaşı’nın yıkımları, Kurtuluş Savaşı’ndaki gözlem ve tanıklığı, onu, toplum için sanat anlayışına yöneltti.

Milli Edebiyat akımının “sade dil” anlayışını benimsedi.

Yaygın ününü romanlarıyla sağladı. Tanzimat’la başlayan toplumsal değişimin bütün evrelerini “bir roman zinciri içinde tasvir etti”.

Basılan ilk romanı ve en beğenilen romanları Kiralık Konak’tı (1922).

Meşrutiyet döneminde aynı ailenin üç kuşağını anlatığı bu romanda, Tanzimat’tan sonra ortaya çıkan değer kargaşasını, kuşaklar arasındaki çatışmayı, batılılaşmanın yol açtığı yozlaşmayı inceledi.

Sodom ve Gomore’de Mütareke dönemi İstanbul’unu, işgal kuvvetleriyle işbirliği yapan yozlaşmış çevreleri ve törel çöküşü inceledi.

1942’de CHP Roman Ödülü’nü alan ünlü yapıtı Yaban’da Kurtuluş Savaşı yıllarındaki aydın-köylü ilişkilerini, Ankara’da Cumhuriyet’in temelindeki idealleri, kuruluş yıllarının coşkusunu ve zamanla bu ideallerin yitirilişini dile getirdi.

İki ciltlik romanı Panorama’da ise Şapka Kanunu’nun çıkışından Demokrat Parti’nin iktidara gelişine kadar geçen süreci ele aldı.

Roman anlayışını, “Her roman bir hayat tecrübesinin mahsulü olduğu kadar muayyen bir mizacın ve şahsi hayat görüşünün bir sanat eseri halinde tecellisidir” diyerek açıklayan merhum yapıtlarında çok geniş bir insan kadrosuna yer verdi.

“Türk romanında belki ilk defa tipleri toplumsal koşullara ve tarihsel sürece bağlamaya çalışırken, bu tiplere canlı ve gerçek bir kişilik kazandırma uğruna bilinçli bir çaba gösterdi.”

Anı kitaplarıyla da dönemiyle sonraki kuşaklar arasında köprü oluşturdu.

 

Eserleri

Roman:

Kiralık Konak, 1922

Nur Baba, 1922

Hüküm Gecesi, 1927

Sodom ve Gomore, 1928

Yaban, 1932

Ankara, 1934

Bir Sürgün, 1937

Panorama, 2 cilt 1953-1954

Hep O Şarkı, 1956.

Hikaye:

Bir Serencam, 1913

Rahmet, 1923

Milli Savaş Hikâyeleri, 1947

Anı:

Zoraki Diplomat, 1955

Anamın Kitabı, 1957

Vatan Yolunda, 1958

Politikada 45 Yıl, 1968

Gençlik ve Edebiyat Hatıraları, 1969

 

Saygı ve minnetle anıyoruz. Yaşarken ürettiklerinizle bizleri aydınlattığınız için unutulmuyorsunuz. Nur içinde yatın!..

Derleyen : Yakup YURT


00:22 Écrit par WALTER-YAVUZ | Lien permanent | Commentaires (0) |  Facebook |

Les commentaires sont fermés.